سنجش از دور چیست؟ [هر آنچه باید در مورد سنجش از دور بدانید]
سنجش از دور چیست؟ [هر آنچه باید در مورد سنجش از دور بدانید]
3.5 (70%) 2 votes

سنجش از دور چیست؟ [هر آنچه باید در مورد سنجش از دور بدانید]
۳٫۵ (۷۰%) ۲ votes

احتمالا به عنوان یک متخصص که با تصاویر ماهواره ای و علوم محیطی سر و کار دارد شاید بارها تعریف کلمه سنجش از دور (دورکاوی) را شنیده اید. اما آیا به این تخصص به عنوان یک موضوع کاربردی مهم که می تواند خیلی از مسائل مرتبط با محیط زیست را حل کند نگاه کرده اید؟ این علم تا کنون چقدر توانسته غیر از مباحث تحقیقاتی و در عمل به کار شما بیاید؟ آیا تا به حال به کاربردهای این علم توجه کرده اید؟ در این مقاله سعی شده است از دیدگاه های متفاوت به بررسی علم سنجش از دورو اهمیت آن در رشته های مرتبط با علوم زمین پرداخته شود.

سنجش از دور یا دورکاوی چیست؟

سنجش از دور دانش، فناوری و هنر به دست آوردن اطلاعات قابل اطمینان کمی یا کیفی درباره اشیا، پدیده ها و محیط که از طریق جمع آوری و اندازه گیری امواج الکترومغناطیس از شی در طول موج های خاص به وسیله یک یا چند سنجنده، تحلیل و تفسیر تصاویر ماهواره ای یا پهپاد بدون حضور فیزیکی در محل و تماس مستقیم است. نکته مهم و قابل توجه در این تعریف، دریافت اطلاعات بدون تماس مستقیم و از فاصله چندصد کیلومتر می باشد.  سنجش از دور شامل اندازه‌گیری و ثبت انرژی بازتابی از سطح زمین و جو پیرامون آن از یک نقطه مناسب بالاتر از سطح زمین است. پرتوهای بازتابی که از نوع امواج الکترومغناطیس هستند، می‌توانند دارای منابع گوناگونی همانند پرتوهای خورشیدی، پرتوهای حرارتی اجسام یا حتی پرتوهای مصنوعی باشند.

هر آنچه در مورد سنجش از دور باید بدانید

تعاریف سنجش از دور از دیدگاه های مختلف

  • سنجش از دور دانش پردازش و تفسیر تصاویری است که حاصل ثبت تعامل انرژی الکترومغناطیس  اشیا می باشند (sabins,1997)
  • سنجش از دور، علم و هنر(فناوری) به دست آوردن اطلاعات درباره یک شی،منطقه یا پدیده از طریق پردازش و آنالیز داده های اخذ شده به وسیله یک دستگاه (بدون تماس مستقیم با شی، منطقه یا پدیده مورد مطالعه است. (ASP,1983)

تعریف سنجش از دور از نگاه “ناسا”

سنجش از دور فرایند تشخیص و مانیتور کردن حالت های فیزیکی یک منطقه از طریق اندازه گیری بازتاب ها و امواج رادیویی محدود شده از هدف است. سنجنده های خاص، تصاویر سنجش از دوری از زمین را جمع آوری می کنند که به محققان کمک می کند اطلاعات ارزشمندی را درباره ی به دست آورند. برخی از نمونه های سنجنده های موجود به شکل زیر است:

  • سنجنده ها روی ماهواره ها یا هواپیما ها تصاویری بزرگ از سطح زمین می‌گیرند که به ما امکان دیدن بیش از آنچه با ایستادن روی زمین می‌توانیم ببینیم، می دهند.
  • سیستم سونار روی کشتی ها می‌تواند تصاویری از اقیانوس بدون رفتن به اعماق آن تهیه کند.
  • سنجنده های روی ماهواره ها را می توان برای تهیه ی تصاویری از تغییرات دمایی اقیانوس استفاده کرد.

پیشنهاد می شود: ۱۵ مرجع تخصصی دانلود تصاویر ماهواره ای

تاریخچه و روند رشد سنجش از دور

  • در سال ۱۹۵۹ ماهواره لونا توسط شوروی پرتاب شد.
  • در سال ۱۹۵۹ ماهواره اکسپلرر توسط آمریکا پرتاب شد.
  • در سال ۱۹۶۰-۱۹۶۵ سری ۱۰ تایی ماهواره های Tiros پرتاب شد.
  • در سال ۱۹۶۶-۱۹۶۹ سری نه تایی ماهواره های TOS پرتاب شد.
  • در سال ۱۹۷۰-۱۹۷۶ سری شش تایی ماهواره های NOAA پرتاب شد.
  • در سال ۱۹۶۴-۱۹۷۸ ماهواره NIMBUS با کاربرد در هواشناسی و نظامی ارسال شد.
  • در سال ۱۹۶۷ سری ماهواره های ATS پرتاب شد.
  • در سال ۱۹۷۲- ۱۹۹۹ نسخه اصلاح شده ماهواره NIMBUS یعنی ERTS پرتاب شد.
  • در سال ۱۹۷۶ اولین ماهواره سنجش از دوری Landsat رونمایی شد.
  • در سال ۱۹۷۸ ماهواره HCMM رونمایی شد.
  • در سال ۱۹۷۸ ماهواره تصویربردار راداری Seasat رونمایی شد.
  • در سال ۱۹۸۶ سکوی فضایی سرنشین دار رونمایی شد.
  • در سال ۱۹۸۶ نخستین ماهواره غربی غیر آمریکایی spot1 پرتاب شد.
  • در سال ۱۹۸۷ نخستین ماهواره ژاپنی MOS 1 پرتاب شد.
  • در سال ۱۹۸۸ نخستین ماهواره هندی IRS-1 رونمایی شد.
  • در سال ۱۹۹۹ نخستین ماهواره با توان تفکیک بالا IKONOS-1 پرتاب شد.
  • در سال ۲۰۰۰ ماهواره فراطیفی Hyperion پرتاب شد.
  • در سال ۲۰۱۳ ماهواره با توان تفکیک بالا worldview-3 پرتاب شد.

انرژی الکترومغناطیس از چه منابعی تامین می شود؟

در کنار خورشید که به عنوان منبع طبیعی تولید انرژی الکترومغناطیس در سنجش از دور غیر فعال کاربرد دارد، انرژی الکترومغناطیس می‌تواند به صورت مصنوعی نیز تولید شود که آن را اصطلاحاً سنجش از دور فعال می‌نامند. وقتی انرژی الکترومغناطیس به زمین می‌رسد، قسمتی از آن بازتابیده و قسمت دیگری جذب می‌شود. انرژی جذب شده معمولاً پس از مدتی به صورت انرژی حرارتی تابش می‌گردد، این تابش عمدتاً در طیف فروسرخ رخ می‌دهد.

سهم بازتاب شده و سهم جذب شده انرژی الکترومغناطیس برای مواد گوناگون متفاوت است. با اندازه‌گیری مقدار انرژی الکترومغناطیس بازتابی یا تابش شده و مقایسه آن با منحنی‌های بازتاب طیفی موادی معین، می‌توان اطلاعاتی را از سطح خشکی‌ها و سطح دریاها بدست آورد.

پرتوهای بازتابیده شده از اجسام روی سطح زمین، توسط سنجنده ها به صورت قابل نمایش و قابل پردازش، ثبت و ذخیره می‌شوند. سنجش از دور اولین بار در ایالات متحده آمریکا و با پرتاب ماهواره لندست در سال ۱۹۷۲ شروع شد.

پیشنهاد می شود: کاربرد سنجش از دور در علوم دیگر

مسعود مهدی زاده

کارشناس ارشد سنجش از دور، علاقه مند به پردازش تصاویر ماهواره ای

دیدگاه کاربران ...

تعداد دیدگاه : 0

    لطفا قبل از ارسال سئوال یا دیدگاه سئوالات متداول را بخونید.
    جهت رفع سوالات و مشکلات خود از سیستم پشتیبانی سایت استفاده نمایید .
    دیدگاه ارسال شده توسط شما ، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
    دیدگاهی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با مطلب باشد منتشر نخواهد شد.

    دیدگاه خود را بیان کنید

جدیدترین محصولات